พินัยกรรม เทมเพลต 2026 — เขียนเองให้ไม่เป็นโมฆะ
สรุปสั้น: พินัยกรรมที่คนทั่วไปทำเองได้มีสองแบบหลัก คือแบบเขียนเองทั้งฉบับ (มาตรา 1657) ที่ผู้ทำพินัยกรรมต้องเขียนด้วยลายมือตัวเองทั้งฉบับ ลงวันเดือนปี และลงลายมือชื่อ โดยไม่ต้องมีพยาน กับแบบธรรมดา (มาตรา 1656) ที่พิมพ์หรือเขียนโดยใครก็ได้ แต่ต้องมีพยานอย่างน้อย 2 คนลงลายมือชื่อรับรองต่อหน้าผู้ทำพินัยกรรมพร้อมกัน จุดที่ทำให้พินัยกรรมเป็นโมฆะบ่อยที่สุดคือแบบเขียนเองที่มีบางส่วนพิมพ์ปนอยู่ และแบบธรรมดาที่พยานไม่ได้อยู่พร้อมหน้ากันจริง บทความนี้สรุปภาพรวมปี 2026
หลายคนคิดว่าพินัยกรรมต้องทำผ่านทนายความหรือเขียนที่อำเภอเท่านั้น แต่กฎหมายไทยเปิดให้คนทั่วไปเขียนพินัยกรรมเองได้ถ้าทำตามแบบที่กฎหมายกำหนดอย่างเคร่งครัด ปัญหาคือความเคร่งครัดนี้เองที่ทำให้พินัยกรรมจำนวนไม่น้อยเป็นโมฆะโดยผู้ทำไม่รู้ตัว
แบบเขียนเองทั้งฉบับ ง่ายที่สุดแต่พลาดง่ายที่สุด
ตามมาตรา 1657 พินัยกรรมแบบเขียนเองทั้งฉบับ (Holographic Will) ต้องเขียนด้วยลายมือของผู้ทำพินัยกรรมเองทั้งฉบับ ตั้งแต่ต้นจนจบ พร้อมระบุวันเดือนปีที่ทำ และลงลายมือชื่อผู้ทำพินัยกรรม แบบนี้ไม่ต้องมีพยานเลย ข้อดีคือทำได้เองโดยไม่ต้องมีใครรู้เห็น แต่ข้อเสียคือถ้ามีส่วนใดพิมพ์ด้วยคอมพิวเตอร์หรือให้คนอื่นเขียนแทนแม้แต่บรรทัดเดียว พินัยกรรมทั้งฉบับอาจตกเป็นโมฆะทันที การขูดลบแก้ไขก็ต้องลงลายมือชื่อกำกับตรงจุดที่แก้ไขด้วย
แบบธรรมดา ต้องมีพยาน 2 คนพร้อมหน้ากัน
ตามมาตรา 1656 พินัยกรรมแบบธรรมดาจะพิมพ์หรือเขียนโดยใครก็ได้ แต่ผู้ทำพินัยกรรมต้องลงลายมือชื่อต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คนพร้อมกัน และพยานทั้งสองต้องลงลายมือชื่อรับรองลายมือชื่อของผู้ทำพินัยกรรมในขณะนั้นทันที ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือพยานคนหนึ่งเซ็นก่อน อีกคนมาเซ็นทีหลังในเวลาที่ต่างกัน ซึ่งไม่ถือว่าอยู่พร้อมหน้ากันตามกฎหมาย พยานยังต้องไม่ใช่ผู้รับผลประโยชน์ตามพินัยกรรม คู่สมรสของผู้รับผลประโยชน์ หรือบุคคลที่กฎหมายห้ามเป็นพยาน มิฉะนั้นข้อกำหนดที่ให้ประโยชน์แก่พยานนั้นอาจเป็นโมฆะ
ข้อกำหนดที่ต้องมีให้ครบเพื่อไม่ให้ตีความยาก
นอกจากแบบที่ถูกต้องแล้ว เนื้อหาพินัยกรรมควรระบุทรัพย์สินแต่ละรายการให้ชัดเจน ระบุตัวผู้รับพินัยกรรมด้วยชื่อนามสกุลเต็มไม่ให้สับสน และควรตั้งผู้จัดการมรดกไว้ในพินัยกรรมเลยเพื่อลดขั้นตอนหลังเสียชีวิต หากมีทรัพย์สินที่อาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงในอนาคต ควรเขียนเผื่อสัดส่วนแทนการระบุจำนวนตายตัว และควรทบทวนพินัยกรรมใหม่ทุกครั้งที่สถานะครอบครัวเปลี่ยนแปลง เช่น แต่งงาน หย่า หรือมีบุตรเพิ่ม
| เขียนเองทั้งฉบับ | แบบธรรมดา | |
|---|---|---|
| ใครเขียนได้ | ต้องเป็นลายมือผู้ทำพินัยกรรมเองทั้งหมด | พิมพ์หรือใครเขียนก็ได้ |
| พยาน | ไม่ต้องมี | ต้องมีอย่างน้อย 2 คนพร้อมหน้ากัน |
| จุดพลาดบ่อย | มีส่วนพิมพ์ปนอยู่ | พยานไม่ได้อยู่พร้อมกันจริง |
| เหมาะกับ | ทรัพย์สินไม่ซับซ้อน ต้องการความลับ | ทรัพย์สินซับซ้อน ต้องการความชัดเจน |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
พิมพ์พินัยกรรมแล้วเซ็นเองโดยไม่มีพยานได้ไหม
ไม่ได้ พินัยกรรมที่พิมพ์ต้องมีพยานอย่างน้อย 2 คนลงลายมือชื่อรับรองตามมาตรา 1656 มิฉะนั้นอาจเป็นโมฆะ
ลูกที่จะได้รับมรดกเป็นพยานในพินัยกรรมได้ไหม
ไม่ควร เพราะผู้รับผลประโยชน์ตามพินัยกรรมเป็นพยานไม่ได้ ข้อกำหนดที่ให้ประโยชน์แก่พยานนั้นอาจตกเป็นโมฆะ
พินัยกรรมเก่าที่เขียนไว้หลายปีก่อนยังใช้ได้ไหม
ใช้ได้ถ้าถูกต้องตามแบบตั้งแต่แรกและไม่ได้ถูกเพิกถอน แต่ควรทบทวนใหม่หากทรัพย์สินหรือความสัมพันธ์ในครอบครัวเปลี่ยนไปมาก
ต้องจดทะเบียนพินัยกรรมที่อำเภอไหม
ไม่บังคับ พินัยกรรมแบบเขียนเองหรือแบบธรรมดาไม่ต้องจดทะเบียนก็มีผลตามกฎหมายแล้ว การจดที่อำเภอเป็นอีกทางเลือกหนึ่งเท่านั้น
เปลี่ยนใจอยากแก้พินัยกรรมทำอย่างไร
ทำพินัยกรรมฉบับใหม่ที่ถูกต้องตามแบบ และระบุให้ชัดว่ายกเลิกพินัยกรรมฉบับก่อนหน้า พินัยกรรมฉบับหลังสุดที่ถูกต้องตามแบบจะมีผลบังคับ
ข้อจำกัดความรับผิดชอบ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับแบบพินัยกรรมตามกฎหมายไทย ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมายเฉพาะกรณี ทรัพย์สินที่ซับซ้อนหรือมีมูลค่าสูงควรให้ทนายความไทยผู้มีใบอนุญาตตรวจร่างก่อนเซ็นเสมอ